Girişiminizin adı ürün, ambalaj veya tanıtım çalışmalarında kullanılmadan önce benzer markaları araştırıp başvuru planını hazırlayın. Marka tescili için en uygun zaman, isim üzerinde karar verdiğiniz ve hangi ürün ya da hizmetlerle yola çıkacağınızı netleştirdiğiniz aşamadır; şirketin tüm hazırlıklarının bitmesini beklemek zorunda değilsiniz.
İsim kesinleşince araştırmaya başlayın
İsim bulmak, yalnızca alan adının boşta olup olmadığını kontrol etmekten ibaret değildir. Bir şirket unvanının ticaret sicilinde bulunması, alan adının alınabilmesi veya sosyal medya kullanıcı adının boş olması, aynı adın marka olarak kullanılabileceğini göstermez. Bunlar farklı kayıt ve kullanım alanlarıdır.
Önce Türk Patent ve Marka Kurumunun marka araştırma ekranında aynı ya da yakın adları inceleyin. Aramayı yalnızca birebir yazımla sınırlamayın: Benzer ses veren, farklı yazılsa da aynı şekilde okunan veya çağrışımı yakın adlar da karşınıza çıkabilir. Sonuçları değerlendirirken markaların hangi mal ve hizmetler için başvurulduğuna da bakın. Aynı kelimenin farklı sektörlerde bulunması her durumda aynı riski yaratmaz; benzer ürün ve hizmetlerdeki yakınlık ise önem kazanabilir.
Marka tescili araştırmasını, yalnızca isimle birebir eşleşen kayıtları aramakla sınırlamayın; yazım, okunuş ve anlam bakımından yakın seçenekleri de değerlendirin.
Bu tarama, hukuki uygunluk garantisi değildir. Özellikle adınız piyasaya çıkmışsa, önemli bir pazarlama bütçesi ayrılmışsa veya benzer bir kayıt bulduysanız, başvurudan önce marka vekilinden profesyonel değerlendirme almak olası itiraz ve değişiklik maliyetlerini azaltabilir.
Marka tescili için doğru sınıfları seçin
Başvuruda markanın hangi mal ve hizmetler için korunmasını istediğinizi belirtirsiniz. Bu alanlar uluslararası sınıflandırma sistemindeki sınıflara göre düzenlenir. Sınıf seçimini yalnızca bugün sattığınız ürüne göre yapmak eksik koruma yaratabilir; ancak gelecekte belki sunacağınız her hizmeti eklemek de gereksiz kapsam ve maliyet doğurabilir.
Önce müşteriye sunduğunuz asıl şeyi tanımlayın: Fiziksel ürün mü, indirilebilir yazılım mı, çevrim içi bir hizmet mi, yoksa bunların bir bileşimi mi? Ardından markanın hangi faaliyetlerde gerçekten kullanılacağını ve yakın dönemde hangi ürün ya da hizmetlerin piyasaya çıkacağını listeleyin. Örneğin bir yazılım girişimi hem indirilebilir bir uygulama hem de internet üzerinden sunulan bir hizmet geliştirebilir; bunların sınıf karşılıkları aynı olmak zorunda değildir. Perakende hizmeti sunmak da yalnızca ürünün kendisini satmakla eş anlamlı değildir.
Başvuru kapsamı, markanın koruma sınırını etkiler. Çok dar seçim, yeni bir ürün hattı çıktığında markanın o alandaki durumunu yeniden ele almayı gerektirebilir. Çok geniş ve gerçek faaliyetle ilgisiz seçim ise başvuruyu gereksiz yere karmaşıklaştırabilir. Sınıf ve mal-hizmet ifadelerini, iş modelinize göre dikkatle belirleyin.
Başvuru zamanını iş planınıza bağlayın
İsim ve temel faaliyet alanı netleştiğinde, marka tescili başvurusunu lansmandan önce değerlendirin. Böylece ambalaj, reklam, web sitesi ve satış kanalları için isim üzerine büyük harcamalar yapmadan önce benzerlik riskini görme şansınız olur. Başvurunun erken yapılması, yatırımcı sunumu veya pazara çıkış için gereken tüm işlerin tamamlandığı anlamına gelmez; amaç, marka kararını geri dönüşü daha pahalı hâle gelmeden ele almaktır.
Fikir aşamasında, henüz hangi ürünün sunulacağı belli değilken kapsamlı başvuru hazırlamak çoğu zaman erken olabilir. Öte yandan ürün hazırlandıktan, adla tanıtım başladıktan ve müşteriler bu adı tanımaya başladıktan sonra beklemek, olası bir isim değişikliğinin etkisini büyütebilir. Pratik eşik şudur: İsim üzerinde karar verilmiş, hedeflenen ürün veya hizmet tanımlanmış ve isim için yatırım yapılmaya başlanacaksa araştırma ve başvuru planını masaya koyun.
Başvuru yapmak tescilin kesin olarak verileceği anlamına gelmez. Kurum incelemesi, başvurunun yayımlanması ve üçüncü kişilerin itiraz olasılığı süreçte rol oynayabilir. Lansman takviminizi başvurunun sonucunun hemen çıkacağı varsayımına göre kurmayın; isim değişikliği ihtimali için iletişim ve tasarım planınızda esneklik bırakın.
Başvurudan önce adımları sıraya koyun
- İsim seçeneklerini daraltın: Markanın kolay yazılmasını ve söylenmesini, hedef müşterinin ne sunduğunuzu anlamasını ve ismin ileride ürün çeşitlenmesine engel olmamasını değerlendirin.
- Benzerlik araştırması yapın: Türk Patent ve Marka Kurumunun kayıtlarında yazım, okunuş ve anlam bakımından yakın adları inceleyin. Bulduğunuz kayıtların sınıf ve faaliyet kapsamını not edin.
- Mal ve hizmet listenizi hazırlayın: Şu anda sunacağınız ve yakın vadede gerçekten planladığınız ürünleri ayrı ayrı yazın. Sınıf seçimini bu listeye dayandırın.
- Başvuru sahibini ve markayı netleştirin: Başvurunun kişi ya da şirket adına yapılmasını, girişimin sahiplik yapısı ve kullanım planıyla uyumlu biçimde değerlendirin. Kelime markası, logo veya ikisini birlikte başvurma kararını da verin.
- Takip sorumluluğu belirleyin: Başvuru sonrasında bildirimlerin, olası itirazların ve yanıt sürelerinin takip edilmesi gerekir. Bu işi kimin yürüteceğini en baştan kararlaştırın.
Sık yapılan hatalar riski büyütür
En sık hata, marka araştırmasını yalnızca Google’da veya sosyal medyada arama yaparak tamamlanmış saymaktır. İnternet araması görünür kullanımları gösterebilir; kayıtlı başvuruların tamamını ve hukuki benzerlik değerlendirmesini tek başına ortaya koymaz. Benzer bir ad bulduğunuzda da yalnızca kelimenin birebir aynı olup olmadığına bakmayın.
Bir diğer hata, logo tescilini marka adının her kullanımını güvence altına alıyor gibi düşünmektir. Başvurunun kapsamı, sunulan işaret ve seçilen mal-hizmetlerle ilişkilidir. Adın kendisi işiniz için önemliyse, kelime markası başvurusunun uygun olup olmadığını ayrıca değerlendirin. Ayrıca bir marka başvurusu, şirket kuruluşu veya alan adı kaydı yerine geçmez; her biri farklı ihtiyacı karşılar.
Marka tescili, isim kararını verdikten sonra ele alınacak son bir evrak işi değil, pazara çıkış öncesi risk yönetiminin parçasıdır. Önce benzerlikleri araştırın, sonra gerçek faaliyet alanınıza uygun kapsamı belirleyin; marka için harcama büyümeden başvuru ve takip planınızı oluşturun.
